Ölkəmizdə təhsil sahəsində çox yanlış və köhnəlmiş yanaşma mövcuddur. Bir çoxunun fikrincə, yüksək bal yığan abituriyent savadlı, dahidir. Az bal yığan isə savadsız və tənbəldir.
Təhsil eksperti Əmrah Həsənli EDnews-a danışarkən bildirib ki, bu yanaşma kökündən səhvdir və heç bir elmi, pedaqoji əsası yoxdur:
O hesab edir ki, imtahan nəticəsi insanın gələcəkdə necə bir şəxsiyyət və ya mütəxəssis olmasını ölçən yeganə meyar olmalı deyil:
“İmtahan sadəcə gəncin illərlə öyrəndiyi biliklərin 3–4 saat ərzində, stress altında yoxlanılmasıdır. Həmin vaxt uşaq həyəcanlanıb sualı səhv oxuya, yaxud ən yaxşı bildiyi mövzunu yazmaya bilər. Bir anlıq həyəcan üzündən uşağa “savadsız” damğası vurmaq ədalətsizdir. O “savadsız” dediyimiz uşaq, bəlkə, gələcəyin bacarıqlı proqramçısı, kreativ dizayneri və ya uğurlu sahibkarı ola bilər. Müasir dünya analitik düşüncəni, çevik davranışı və ünsiyyət bacarığını tələb edir. İmtahanlar isə çox vaxt bu bacarıqları ölçmür. Bu stereotipi- “qonşu nə deyər” düşüncəsini sındırmaq üçün hər birimiz addım atmalıyıq. Birincisi, dəyişiklik ailədən başlamalıdır. Valideynlər övladlarını test kitabçası və ya bal maşını kimi görməyi dayandırmalıdırlar. Uşaq hiss etməlidir ki, o 200 bal, 600 bal toplasa, ailəsi üçün dəyərlidir. Onu qonşunun uşağı ilə müqayisə etmək onun gələcəyini məhv edə bilər. Uşağa demək lazımdır ki, həyat imtahandan ibarət deyil. Bu sadəcə bir mərhələdir”.
Ailə və uşaq psixoloqu Aynur İsmayılova isə qeyd edib ki, təəssüf ki, bəzən valideynlər övladlarını başqaları ilə müqayisə edərək günahlandırırlar:
“Filankəsin övladı daha yaxşı yazdı, sən niyə bu qədər bal topladın?” Belə tənqid uşağın özünü bacarıqsız olduğuna inandırır. Uşaq özünü “heç nə bacarmayan”, “nəyəsə layiq olmayan” kimi qəbul edə bilər. Halbuki valideynin övladını dəstəkləməsi və həvəsləndirməsi vacibdir. Valideynlər uşağa deyə bilərlər ki, istəsən bacara bilərsən: oxu sistemini dəyiş, məhsuldar saatlarda çalış, dostlarla vaxtını azaldıb daha məqsədli hazırlaş. Belə dəstəkləyici yanaşma uşağın növbəti imtahana qədər nəticənin yüksəldilməsinə kömək edə bilər. Əksinə, mənfi qiymətləndirmə uşaqlarda özünəinamın itirilməsinə, depressiya və özgüvən əskikliyinə gətirib çıxara bilər”.
Sayad Qoşnalıyeva | EDnews
