"Google" xəstəlik daşıyan ağcaqanadların sayını azaltmaq məqsədilə ABŞ-nin Kaliforniya və Florida ştatlarında milyonlarla qısırlaşdırılmış erkək ağcaqanadın təbiətə buraxılması üçün icazə almağa çalışır.
EDnews xəbər verir ki, şirkət “Debug” proqramı çərçivəsində iki il ərzində ümumilikdə 32 milyon erkək ağcaqanadların buraxılmasını planlaşdırır.
Layihə dang humması, Zika virusu, Batı Nil virusu, çikungunya və sıtma kimi təhlükəli xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almağı hədəfləyir.
ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin məlumatına görə, "Google" hər ştatda illik 16 milyona qədər ağcaqanadın təbiətə buraxılması üçün eksperimental istifadə icazəsi tələb edib. Qurumun ictimai rəy toplama prosesindən sonra müraciətlə bağlı qərar verəcəyi gözlənilir.
Layihə çərçivəsində istifadə olunan erkək ağcaqanadlar insanları dişləmir və xəstəlik daşımır. Onlar laboratoriya şəraitində təbiətdə də mövcud olan “Wolbachia” bakteriyası ilə yetişdirilir. Bu bakteriyanı daşıyan erkək ağcaqanadlar vəhşi təbiətdəki dişilərlə cütləşdikdə yumurtalar inkişaf etmir və yeni nəsil yaranmır. Nəticədə ağcaqanad populyasiyasının mərhələli şəkildə azalması gözlənilir.
Google layihədə süni intellekt, sensor texnologiyaları, məlumat analitikası və kompüter görmə sistemlərindən istifadə edir. Bu texnologiyalar erkək və dişi ağcaqanadların avtomatik şəkildə ayrılmasına, həmçinin erkək ağcaqanadların lazımi zamanda və uyğun ərazilərdə təbiətə buraxılmasına imkan verir.
Şirkət ənənəvi ağcaqanadların nəzarəti üsullarının artıq əvvəlki qədər effektiv olmadığını bildirir. "Google"-un mövqeyinə görə, pestisidlərə qarşı zamanla müqavimət yaranır, ağcaqanadların çoxaldığı bütün su mənbələrinin müəyyən edilərək təmizlənməsi isə praktiki baxımdan çətinlik yaradır.
Layihənin əsas hədəfi Aedes aegypti növüdür. Bu ağcaqanad növü dang humması, Zika, sarı qızdırma və çikungunya kimi xəstəliklərin yayılmasında əsas daşıyıcılardan biri hesab olunur.
Google-un “Debug” proqramı ilk olaraq "Alphabet"-in səhiyyə texnologiyaları şirkəti Verily daxilində “Moonshot” layihəsi kimi başladılıb. Verily 2024-cü ilin dekabrından etibarən layihənin tamamilə "Google"-un nəzarətinə keçdiyini açıqlayıb.
Proqramın Singapurda keçirilən sınaqları da diqqət çəkib. "Google"-un paylaşdığı nəticələrə əsasən, milyonlarla qısır erkək ağcaqanadların təbiətə buraxılmasından sonra 6-12 ay ərzində Aedes aegypti populyasiyasında 80-90 faiz azalma müşahidə edilib. Eyni dövrdə dang humması hallarının da 70 faizdən çox azaldığı bildirilib.
“Debug” proqramının rəhbəri Linus Upson Singapurda əldə edilən nəticələrin layihəyə inamı artırdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, "Google" bu texnologiyanı xüsusilə dang humması hallarının geniş yayıldığı Asiya bölgələrində tətbiq etməyi planlaşdırır.
