“Məhsuldar Bilik (Poiesis)” adlandırdığım Şuşa Qlobal Media Forumu iştirakçılara bilik paylaşmağın bütün qitələrdən olan insanların bir araya gəldiyi, bir neçə gün birlikdə yaşadığı, bilik və ideyalarını paylaşdığı və qlobal təhdidlərlə mübarizə aparmaq, fürsətlərdən istifadə etmək, dinlərarası və mədəniyyətlərarası harmoniyanı öyrənmək üçün futuristik bir yanaşma ilə ayrıldığı bir yer təklif edən bir liderə ehtiyacı olduğu mesajını verərkən başa çatdı.

14 iyulda başa çatan IV Şuşa Qlobal Media Forumu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi tərəfindən verilən böyük fürsətin davamı idi. Bu Forum bir daha nümayiş etdirdi ki, müasir qlobal informasiya mühitində strateji kommunikasiya dövlət idarəçiliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib və mütəxəssislər yeni təhdidlər və reallıqlarla bağlı məlumatlı olmalıdırlar.

Şübhəsiz ki, Şuşa Qlobal Media Forumu qlobal miqyasda ən əhəmiyyətli media tədbirinə çevrilib və bütün qitələrdən olan praktiklər, ekspertlər və akademiklər üçün media nümayəndələri, siyasətçilər və hətta qanunvericilər üçün ortaq bir gələcək qurmaq üçün bir platforma təqdim edib. Builki mövzu “Sülhün Təşviqində Medianın Missiyası: Həqiqəti Bərpa Etmək və Etimadı Yenidən Qurmaq” olub.

Forumda 54 ölkədən 30 beynəlxalq xəbər agentliyini və 60-dan çox aparıcı media təşkilatını təmsil edən 160-dan çox media nümayəndəsi, ekspert və dövlət məmuru, 10-a yaxın beynəlxalq təşkilat və şirkətin nümayəndələri də iştirak edib.

Forumun məqsədi məsuliyyətli media təcrübələrinin əhəmiyyətini vurğulamaqla cəmiyyətlər arasında etimadı bərpa etmək və sülhü təşviq etmək üçün ideya və təcrübələrə töhfə vermək idi.

Dünyanın hər yerindən media rəhbərləri, hökumət rəsmiləri və kommunikasiya mütəxəssisləri media sahəsində həqiqətə ən böyük təhlükənin uydurma, əsasən süni intellekt tərəfindən yaradılan məzmun olduğu və jurnalistlərin çiyinlərindəki yükün həqiqəti yalandan ayırıb istehlakçılara çatdırmaq üçün çox böyük olduğu qənaətində idilər. Onlar dezinformasiyaya qarşı mübarizənin həm sənət, həm də elm olduğu və xəbər sənayesində süni intellektin sürətli böyüməsinə uyğunlaşmağın diqqətli bir təcrübə olmalı olduğu qənaətində idilər.

Qlobal reallıqlar sürətlə dəyişir və medianın yumşaq gücü kinetik gücdən daha ölümcül hala gəlib. İnformasiya idarəetməsi hazırda dövlətlərin strateji ehtiyacıdır, çünki rəqiblərin hədəfi əsasən dövlətlə ictimaiyyət arasında etimadı məhv etməkdir. Buna görə də, ictimaiyyətlə ünsiyyətdə boşluqlar və gecikmələr ictimai qurumlara olan etimadı sarsıda bilər. Təkrar və ritorikaya əsaslanan ünsiyyət nəzəriyyələri keçmişdəki qədər faydalı olmaya bilər. Bu gün bir dövlətin legitimliyi təkcə qərarlarının mahiyyəti ilə deyil, həm də bu qərarların müxtəlif auditoriyalara necə əsaslandırılması, hansı kommunikasiya kanalları vasitəsilə təqdim edilməsi və ictimai etimadın necə idarə olunması ilə ölçülür. Buna görə də, birtərəfli informasiya ötürülməsi modeli keçmişdə qalıb və qarşılıqlı dialoqa və institusional qarşılıqlı əlaqəyə əsaslanan ünsiyyət günün tələbidir. Bu, müasir idarəetmə konsepsiyalarının əsas xüsusiyyətlərindən biri hesab edilməlidir.

Şuşa Qlobal Media Forumunun gözəlliyi, iştirakçılarla iki saat qırx dəqiqədən çox görüşən və onların suallarını cavablandıran Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə səmimi ünsiyyətdə olub. Həmişə olduğu kimi, o, dinləməyə açıq idi və suallara sahib olduğu dərin biliklə, gülərüz üz və rahat duruşla cavab verdi. O, danışır və iştirakçılar onun xarizmatik şəxsiyyətinə və media idarəçiliyi, idarəetmə və beynəlxalq münasibətlər haqqında dərin biliklərinə qapılıb qalmış hiss edirlər. Mən onu ətrafında nələrin baş verdiyini - Şuşadakı bir küçədən dünyanın istənilən ucuna qədər bilən qlobal bilik bankı hesab edirəm. Çıxışı zamanı o, media qurumları, hökumət rəsmiləri, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri və media istehlakçıları arasında əlaqələri təşviq etdi.

Həmişə olduğu kimi, digər bir maraqlı fürsət Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi və Prezident Administrasiyasının Xarici Siyasət Məsələləri Şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevlə ünsiyyət idi, çünki onun çıxışları həmişə media mütəxəssisləri ilə dövlət qurumları arasında əlaqənin necə idarə olunacağı barədə dərindən düşünmək üçün material təqdim edir. O, media işçisinin ağlında olan hər hansı bir suala, hətta məkanın dəhlizlərində onunla görüşərkən belə, həmişə cavab verməkdən məmnun idi. Görünür, o, institusional potensialın artırılmasına, daha yüksək etik standartların təşviqinə, media savadlılığının artırılmasına və sektorun sürətli texnoloji dəyişikliklərə uyğunlaşmasına kömək etməyə diqqət yetirir. Xarici nümayəndələr qarşısındakı son çıxışında o, davamlı institutların qurulmasının, jurnalistlərə investisiya qoyuluşunun, dezinformasiyaya qarşı dayanıqlığın artırılmasının və ictimai etimadın gücləndirilməsinin media sahəsindəki hər kəsin gündəliyində olması lazım olduğunu söylədi.

Mənim IV Şuşa Qlobal Media Forumundan əldə etdiyim nəticələr bunlardır:  

·     Bütün ölkələrin media idarəçiliyində akademiklər, praktiklər, qanunvericilər və qərar qəbul edənlər arasında qlobal qarşılıqlı əlaqəni təmin etmək üçün Prezident İlham Əliyev kimi liderliyə ehtiyacı var. Onun daim gülümsəyən üzü və media ilə səmimi qarşılıqlı əlaqəsi iştirakçıları suallar verməyə təşviq edir.

·    Bu gün bir dövlətin legitimliyi təkcə onun qərarlarının mahiyyəti ilə deyil, həm də bu qərarların müxtəlif auditoriyalara necə əsaslandırılması, hansı kommunikasiya kanalları vasitəsilə təqdim edilməsi və ictimai etimadın necə idarə olunması ilə ölçülür.

·    Birtərəfli informasiya ötürülməsi modeli keçmiş günlərin nağılına çevrilib və indi qarşılıqlı dialoqa və institusional qarşılıqlı əlaqəyə əsaslanan ünsiyyət günün tələbidir. Bu, müasir idarəetmə konsepsiyalarının əsas xüsusiyyətlərindən biri hesab edilməlidir.

·     Yumşaq güc yalnız mədəni və humanitar potensialla məhdudlaşmır; o, həmçinin dövlətlərin beynəlxalq ictimaiyyətlə açıq ünsiyyət qurmaq, şəffaf dialoq mühiti yaratmaq və müxtəlif maraqlı tərəfləri vahid müzakirə platformasında bir araya gətirmək qabiliyyətini də əhatə edir.

·    Qlobal informasiya ekosistemi köhnə "bürokratik təzyiqçilər" əvəzinə strateji ünsiyyət tələb edir.

·    İnformasiya axınlarının intensivliyi dövlətlərin kommunikasiya siyasətlərini təkcə sürət üzərində deyil, həm də etibarlılıq, hesabatlılıq və institusional dayanıqlılıq prinsipləri üzərində qurmasını zəruri edir. 

·    Qlobal informasiya idarəçiliyindəki yeni çağırışlara uyğunlaşmaq üçün peşəkar dialoqun təşkili və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi məqsədilə Şuşa Qlobal Media Forumu kimi qlobal forumlara ehtiyac var.

·     Şuşa Qlobal Media Forumu özünü ictimai diplomatiyanın funksional elementi və beynəlxalq media qurumları ilə davamlı əlaqələrin qurulması, peşəkar şəbəkələrin genişləndirilməsi və çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişaf etdirilməsi üçün bir vasitə kimi təsdiqləyib. İnteraktiv platformaların dəyəri təkcə konkret mövzuları müzakirə etməkdə deyil, həm də müxtəlif ölkələrdən olan media qurumları arasında ortaq ünsiyyət standartlarının və qarşılıqlı etimad mühitinin inkişafına töhfə verməkdədir.

(Pakistanın DND xəbər agentliyinin direktoru Ağa İqrar Harun)