Bir neçə gün əvvəl İsrailin Türkiyədəki baş konsulluğunun önündə üç terrorçu polis əməkdaşları ilə silahlı qarşıdurmaya girib. Polisin səyləri nəticəsində cinayətkarlar zərərsizləşdirilib. Atışma zamanı iki polis əməkdaşı yaralanıb.
İsrail-İran-ABŞ arasında müharibə şəraitinin hökm sürdüyü bir dövrdə belə bir hadisənin baş verməsi geniş müzakirələrə səbəb olub. Türkiyə Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuata verdiyi məlumata görə, cinayətkarlar dini istismarçı təşkilatın üzvləridir. Bəs bu cəhdin məqsədi nədir? Cinayətkarlar və mənsub olduqları təşkilat niyə bu addımı atıblar? Bunun bir neçə səbəbi ola bilər:
1. Türkiyənin müharibəyə cəlb olunmasına çalışmaq:
Bir neçə həftə əvvəl İran tərəfindən Türkiyənin müxtəlif bölgələrinə raket hücumları həyata keçirilmiş, bu raketlər həm Türkiyənin, həm də NATO-nun müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirilmişdi. Həmin hadisələrdən sonra Türkiyə Respublikası təxribatçı qüvvələrin gözləntilərinin əksinə olaraq humanist mövqe nümayiş etdirərək məsələni diplomatik yollarla həll etməyə çalışdı. Ehtimal olunur ki, bu düşüncənin sahibləri bu dəfə Türkiyənin daxili sabitliyini pozmağa, İstanbulun mərkəzi bölgələrindən biri olan Beşiktaşda belə bir cinayət törətməklə ölkənin səbrini sınağa çəkməyə və onu regional münaqişəyə cəlb etməyə çalışıblar.
2. Daxili sabitliyi pozmaq və cəmiyyətdə ABŞ və İsrailə qarşı xaos yaratmaq:
Digər ehtimal olunan səbəb isə Türkiyənin daxili vəziyyətini gərginləşdirmək, cəmiyyət daxilində xaotik mühit yaratmaqdır. İsrailin Qəzzadakı hərəkətləri fonunda Türkiyədə keçirilən etiraz aksiyaları və mitinqlər nəzərə alındıqda, bu cür terror aktı ilə cəmiyyətin daha da qəzəbləndirilməsi və hakimiyyətin İsrailə və ABŞ-ə qarşı daha sərt addımlar atmağa məcbur edilməsi hədəflənmiş ola bilər.
Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və hökuməti ABŞ-İsrail-İran müharibəsi başlayandan etibarən ölkənin bu prosesdən minimal zərərlə çıxmasını və ictimai asayişin qorunmasını təmin etməyə çalışır. Daxili İşlər Nazirliyinin hadisə ilə bağlı açıqlamasında “İsrailin Türkiyədəki baş konsulluğu önündə” ifadəsi əvəzinə “İstanbulun Beşiktaş rayonunda Yapı Kredi Plaza önündə” ifadəsinin işlədilməsi də cəmiyyətdə gərginliyin artmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyır.
Digər tərəfdən, İranın təbliğatının ABŞ-ın müttəfiq dövlətlərinə təsiri və dövlətlərin iqtisadi maraqları səbəbindən Fransa, Türkiyə və digər Avropa ölkələrinin münaqişədən çəkinmə siyasəti ABŞ və İran arasında razılaşdırılan, İsrail tərəfindən təsdiqlənən atəşkəsin qəbul edilməsində mühüm rol oynamışdır. Bununla belə, atəşkəsin daimi olacağına inanmaq sadəlövhlük olardı. Münaqişənin yenidən başlanması ehtimalı qüvvədə qaldıqca, Türkiyə regiondakı əhəmiyyətini qoruyacaqdır.
Nicat Mədətli (Nejat Madatoğlu)
Yazıçı, tarixçi və beynəlxalq əlaqələr üzrə mütəxəssis
