Son dövrlər Ermənistan-Rusiya münasibətlərində müşahidə olunan gərginlik regionun əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib. İki ölkə arasında siyasi və təhlükəsizlik sahələrində yaranan fikir ayrılıqları həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir. Müzakirələri daha da aktuallaşdıran məqamlardan biri isə Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Ermənistan və Ukrayna ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərdir.
Putin çıxışlarından birində Ukraynada baş verən proseslərin vaxtilə Ermənistanda müşahidə olunan tendensiyalarla oxşarlıq təşkil etdiyini bildirib. Bu yanaşma Ermənistanın gələcək siyasi kursu və Moskva ilə münasibətlərinin perspektivləri barədə müxtəlif suallar doğurur.
Bəs Ermənistan-Rusiya münasibətlərində yaşanan dəyişikliklər Cənubi Qafqazda hansı nəticələrə səbəb ola bilər? Həqiqətənmi Ermənistanı Ukraynaya bənzər bir ssenari gözləyir, yoxsa mövcud vəziyyət fərqli geosiyasi reallıqlarla izah olunmalıdır?
Mövzu ilə bağlı EDnews-a danışan tarix elmləri doktoru, Türk İslam Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Telman Nüsrətoğlu qeyd edib ki, Ermənistan Rusiya ilə münasibətlərdə “qırmızı xətt” hesab edilən məsələləri nəzərə alaraq hərəkət edir:
“Paşinyan həm xalqa, həm də Qərb dairələrinə Qərbyönlü siyasət izləməsi ilə bağlı müsbət mesajlar verməyə çalışır. Lakin Rusiyanın hərbi bazasının mövcudluğu, Ermənistanın gələcəkdə Avropa Birliyinə üzvlük məsələsi və Rusiya üçün “qırmızı xətt” sayılan digər mövzularla bağlı daha ehtiyatlı və nəzarətli proses aparılır. Bu mənada, Paşinyan öz gücünün hüdudlarını düzgün dəyərləndirərək siyasət aparır. Ona görə də Rusiyanın açıq şəkildə Ermənistana müdaxilə etməsi, yaxud ölkədə hansısa sui-qəsdlər həyata keçirməsi və öz siyasi layihəsini zor gücü ilə tətbiq etməyə çalışması problemli və çətin görünür”.
Ekspertin sözlərinə görə, hazırda Rusiyanın geosiyasi baxımdan üzləşdiyi problemlər, Ukraynadakı vəziyyət, Qərbin, o cümlədən Avropa və Amerikanın Ermənistana verdiyi dəstək açıq Rusiya müdaxiləsini daha problemli hala gətirir. Buna görə də məsələni seçkiöncəsi gərginlik və mövqelər uğrunda mübarizə kimi xarakterizə etmək olar:
“Digər tərəfdən, Rusiyada da görünür ki, aparılan rəy sorğularının hamısında Paşinyan ciddi səs üstünlüyünə malikdir və öndədir. Paşinyanın seçkilərdə qalib gəlməsi ciddi şübhə doğurmur. Rusiyanın dəstəklədiyi şəxslərin isə mövqeyi olduqca zəifdir. Onların geosiyasi baxımdan Ermənistanda hakimiyyətə gəlməsi Ermənistan üçün daha ağır nəticələr doğura bilər. Bütün bu parametrlər göstərir ki, Rusiyanın zor müstəvisinə keçməsi və Ermənistanın daxili proseslərinə birbaşa müdaxilə etməsi asan deyil. Ermənistan isə bu geosiyasi gərginliyi nəzarət altında saxlamağa çalışır. Ona görə də mən böyük bir kataklizm gözləmirəm.
Cənubi Qafqaza təsirinə gəlincə isə Telman Nüsrətoğlu əlavə edib ki, Cənubi Qafqazın əsas aparıcı, dominant və oyunqurucu gücü Azərbaycandır. Çünki həm hərbi gücü, həm iqtisadiyyatı ilə Azərbaycan 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra regional və qlobal miqyasda təsir imkanlarına malik olan gücə çevrilib:
“Azərbaycanın istəmədiyi bir proses Cənubi Qafqazda cərəyan edə bilməz. Azərbaycan bu baxımdan həm Türkiyə ilə birlikdə, həm Şuşa Bəyannaməsi çərçivəsində, həm də Türk dünyası ilə bərabər yeni dünyanın oyunqurucu güclərindən birinə çevrilir. Rusiyanın və ya imperial niyyət daşıyan hər hansı bir gücün bu reallığı tərsinə çevirməsi asan məsələ deyil”.
Aytac Kərimova | EDnews
.jpg)
